تاريخ : پنج شنبه 7 شهريور 1387

پرونده توليد خودروي اسلامي در بن بست

سه شنبه شب گذشته در حاشيه اولين روز برگزاري هشتمين نمايشگاه بين المللي خودرو در مشهد، نشست خبري با موضوع خودرو با برند ملي برگزار شد، اين در حالي بود كه مديرعامل ايران خودرو در اين نشست حضور نيافت، اما ...

مدير تحقيقات موتور اين شركت جاي وي را پر كرد. در اين نشست كه حميدرضا كاتوزيان، رييس كميسيون انرژي مجلس هشتم نيز به صورت تلفني در بحث مورد نظر شركت داشت، علاوه بر موضوع اصلي اين جلسه مسائل ديگر صنعت خودرو نيز مطرح شد كه خودروي اسلامي، پروژه هاي شكل گرفته يا اجرا نشده اين صنعت و همچنين قرارداد اخير سايپا و پروتون مالزي جزو اين مباحث بود.
پروتون به ضرر كشورمان كار كرد
ظاهرا بنا نيست حاشيه هاي قرارداد همكاري مشترك سايپا و پروتون مالزي پايان يابد و هر روز به حواشي آن افزوده مي شود. قراردادي كه تاكنون تحت تاثير اظهارنظرهايي چون دور زدن زاگرس خودرو يار ديرين پروتون و همچنين پايين بودن سطح كمي و كيفي اين شركت مالزيايي قرار داشت و حالا حاشيه اي جديدتر و شايد عجيب تر با موضوعيت لغو طراحي و توليد خودروي اسلامي به واسطه اين قرارداد بدان اضافه شده است. سايپا در حالي با پروتون قرارداد همكاري مشترك امضا كرد كه دو سال پيش سازمان كنفرانس اسلامي طرح توليد خودرو با برند مشترك كشورهاي اسلامي را به عنوان پيشنهاد به اعضاي خود ارائه داد و قرار بر آن شد تا سه كشور ايران، تركيه و مالزي، مجريان اين طرح با يكديگر همكاري كنند تا طرح مذكور را محقق كنند.
اين در حالي بود كه ظاهرا تركيه نقش تامين كننده قطعات را بر عهده داشته و ايران خودرو و مالزي نيز مي بايست نسبت به طراحي و توليد محصول مورد نظر اقدام مي كردند. حتي منوچهر منطقي، مديرعامل ايران خودرو، سال 2011 را به عنوان مقطع زماني توليد و عرضه خودرو با برند مشترك كشورهاي اسلامي وعده داده بود، هر چند كه حدود 10ماه از اين وعده منطقي مي گذرد و در اين مدت اخبار خاصي از روند اجراي پروژه مدنظر سازمان كنفرانس اسلامي به بيرون درز نكرده و كسي نيز چندان سراغ آن را از مديران ايران خودرو نگرفت.
اين در حالي است كه محمد زالي، مدير شركت تحقيقات موتور ايران خودرو (ايپكو) سه شنبه شب گذشته در حاشيه هشتمين نمايشگاه بين المللي خودرو در مشهد، تلويحا از لغو اين پروژه خبر داد. وي گفت: طبق پيشنهاد سازمان كنفرانس اسلامي، ايران خودرو قصد داشت با مشاركت پروتون مالزي خودرو اسلامي را طراحي كند و در همين زمينه اقدامات اساسي و خوبي نيز انجام گرفت.
زالي با بيان اينكه ايران خودرو حدود دو سال روي اين طرح وقت گذاشته افزود: ما طي اين دو سال (2006 تا 2008ميلادي)
چندين جلسه مذاكره با مسوولان پروتون برگزار كرده و آنها نيز طي بازديدهايي از ايران خودرو با امكانات خود آشنا كرديم و سرانجام سازمان كنفرانس اسلامي و همچنين شركت مالزيايي نسبت به سطح كمي و كيفي مناسب ايران خودرو، اطمينان حاصل كردند.
مديرعامل ايپكو ادامه داد: سازمان كنفرانس اسلامي پس از كسب اطمينان، از اين موضوع پيش نويس قرارداد توليد خودرو با برند مشترك كشورهاي اسلامي را براي پروتون ارسال كرد اما مسوولان اين شركت در اقدامي عجيب، يك ماه آن را نزد خود نگه داشته و درنهايت نيز اين قرارداد را امضا نكردند.
اظهارات زالي در شرايطي است كه شركت پروتون يك ماه پيش تفاهم نامه همكاري مشترك خود را با سايپا به امضا رساند، مراسم امضاي اين تفاهم نامه به خودي خود نيز كمي عجيب جلوه مي كرد؛ چراكه وزارت صنايع و معادن كه پيشتر با قرارداد ايران خودرو و چري چين از بيم ارزان فروخته شدن بازار ايران به خارجي ها مخالفت مي كردند، ميزبان اين مراسم بود مراسم امضاي تفاهم نامه، در يك روز تعطيل برگزار و يك هفته بعد نيز اين تفاهم نامه در كشور مالزي مراحل نهايي خود را به پايان برد و سايپا و پروتون به شركايي استراتژيك براي يكديگر تبديل شدند. به نحوي كه بنا به گفته هاي مديران عامل دو شركت قرار است در اين شراكت، چندين محصول مشترك اعم از موتور و خودرو به طراحي و توليد برسد. اين در حالي است كه مديرعامل ايپكو معتقد است پروتون به خاطر اين تفاهم نامه، قرارداد طراحي و توليد خودرو با برند مشترك كشورهاي اسلامي را امضا نكرد و در واقع به نوعي زرنگي به خرج داد. وي گفت: پروتون طي تفاهم نامه مشترك خود با سايپا، سر ايران را كلاه گذاشت زيرا با اين تفاهم نامه مي تواند با عرضه محصولاتش، بازار ايران را در دست بگيرد. زالي با بيان اينكه اگر قرارداد ايران خودرو و اين شركت مالزيايي نهايي مي شد، اين ايران بود كه بازار مالزي را قبضه مي كرد اظهار داشت: پروتون مي دانست طي اين قرارداد بايد محصولات ايران خودرو را در بازار خود عرضه كند، اما با تفاهم نامه اش با سايپا مي توانست به نحوي چشمگير به بازار ايران وارد شود چراكه سايپا محصولي براي عرضه به بازار مالزي در اختيار نداشت بنابراين پروتون اين شركت را براي همكاري مشترك برگزيد. مديرعامل ايپكو ادامه داد: تفاهم نامه سايپا و پروتون از لحاظ مالي اشكال دارد. وي همچنين در پاسخ به اين پرسش كه سرنوشت خودرو اسلامي چه مي شود تاكيد كرد: اگر قرار باشد اين پروژه ادامه يافته و به مرحله اجرا درآيد مسلما شريك ما در اين زمينه، ديگر پروتون نخواهد بود.
قلعه باني موتور ما را مي خواست
از سوي ديگر همگان به ياد دارند كه رييس جمهور در مراسم افتتاح خط توليد موتور پايه گازسوز EF7 (موتور ملي) ايران خودرو، دستور داد تا همه خودروسازان داخلي از اين موتور براي محصولات خود استفاده كنند، اين در حالي است كه سايپا نه تنها محصول توليدي ايران خودرو را به كار نگرفت بلكه جداگانه به سمت طراحي و توليد موتور ديگري براي محصولات خود رفت و از سوي ديگر نيز در بندهاي تفاهم نامه همكاري مشترك آن با پروتون، طراحي و توليد موتور را نيز گنجاند.
مديرعامل ايپكو در اين زمينه تاكيد كرد: بنده نمي دانم وقتي ما 16موتور در داخل كشور داريم چه نيازي است كه براي طراحي و توليد آن به سراغ شركتي مانند پروتون برويم! وي با اشاره به دستور رييس جمهور مبني بر استفاده همه خودروسازان داخلي از موتور ملي گفت: زماني كه قلعه باني در راس مديريت سايپا بود، قصد داشت از موتور 1700سي سي توليدي ايران خودرو استفاده كرده و آن را روي زانتيا سوار كند كه در نهايت چنين نشد.
سمند، آقا بالا سر ندارد
حدود شش سال از عرضه سمند به بازار داخل و خارج مي گذرد و در اين مدت همواره بر سر ملي بودن يا نبودن اين خودرو، بين كارشناسان و مديران ايران خودرو بحث و جدل صورت گرفته است. برخي كارشناسان معتقدند سمند به دليل آنكه روي پلت فرم پژو 405 فرانسه ساخته شده، پس ملي نيست و ايران خودرويي ها و همچنين برخي ديگر از كارشناسان اعتقاد دارند سمند ملي است چون شناسنامه ايراني دارد و ايران خودرو هر تغييري كه بخواهد مي تواند روي آن صورت دهد. يكي از اين كارشناسان حامي مليت ايراني بودن سمند يعني حميدرضا كاتوزيان رييس كميسيون انرژي مجلس هشتم سه شنبه شب گذشته ميهمان تلفني نشست خبري اخير بود وي كه با تاكيد بر ملي بودن سمند گفت: اين خودرو شناسنامه ايراني دارد، پس ملي به حساب مي آيد. كاتوزيان با انتقاد از موضع مخالف برخي افراد در قبال ملي بودن سمند افزود: بعضي وقت ها خودمان را و دستاوردهايمان را تخطئه مي كنيم، نمي دانم چرا برخي به جاي آنكه واردات خودرو را به كشور تخطئه كنند، دست روي سمند گذاشته و ايراني بودن آن را زير سوال مي برند!نايب رييس كميسيون صنايع و معادن مجلس پيشين اظهار داشت: خيلي ها مخصوصا در مجلس ششم مي خواستند اعتبار سمند را از ميان ببرند، اما خوشبختانه اين محصول ملي تاكنون خوب دوام آورده است و كاتوزيان همچنين موتور پايه گاز سوز EF7 را نيز ملي دانست و گفت: اينكه ايران خودرو براي طراحي و توليد اين موتور از شركتي آلماني مشاوره گرفته، نمي تواند حكم به غيرملي بودن آن بدهد.زالي نيز در اين زمينه تاكيد كرد: با سوار شدن موتور ملي روي سمند، شبهات ايراني نبودن اين محصول كاملا برطرف خواهد شد.
206صندوقدار پرهزينه بود
كاتوزيان پيش تر گفته بود پروژه پژو 206صندوق دار كه توسط ايران خودرو انجام شد، بسيار پرهزينه بوده و سودي را نصيب صنعت خودرو كشور نكرده است. وي اين بار نيز به انتقاد از پروژه مذكور پرداخت و گفت: اجراي پروژه پژو 206 صندوق دار، دور ريختن محض پول بود زيرا زحمت آن را ما كشيديم و آرم پژو پشت آن حك شد. كاتوزيان با اشاره به اينكه پژو نيز سر ايران خودرو كلاه گذاشت، تاكيد كرد: از ابتدا قرار بود پس از طراحي و توليد پژو 206 صندوق دار، آرم ايران خودرو پشت آن حك شود درحالي كه شركت پژو از اين كار سرباز زد.اظهارات رييس پيشين كميسيون صنايع و معادن مجلس در شرايطي است كه مديرعامل ايپكو نيز گفته هاي وي را در اين باب تاييد كرد و اظهار داشت: قرار بر اين بود پژو 206صندوق دار ايران خودرو را به دليل اينكه اين شركت طراحي كرده با نام آرين و تحت آرم ايران خودرو به بازار عرضه شود كه متاسفانه شركت فرانسوي به ما ركب زد؛گفته هاي اين دو در شرايطي است كه هم اكنون پژو 206 صندوق دار، بهترين محصول صادراتي ايران خودرو به حساب مي آيد.
براي پروژه NP پول نداريم
يكي از انتقادات اساسي مطرح شده در جريان گزارش تحقيق و تفحص از صنعت خودرو كه سال گذشته نتايج آن در صحن علني مجلس هفتم قرائت شد، اعتراض نمايندگان مجلس به عدم اجرايي شدن پروژه پيكان جديد (NP) بود. كاتوزيان نيز كه جزو تهيه كنندگان اين بخش از گزارش به حساب مي آيد طي نشست خبري سه شنبه شب گذشته باز هم به اجرايي نشدن پروژه مذكور انتقاد كرد و گفت: بازار امروز خودرو كشور در اختيار محصولات خارجي قرار گرفته است. به نحوي كه يك روز مگان مي آيد و يك روز سوزوكي و روز ديگر هم پژو جديد (پژو 407)؛ در حالي كه پروژه NP، محصولي ملي را مي توانست براي ما به ارمغان بياورد. وي ادامه داد: مديران ايران خودرو بايد به اين پرسش كه چرا پروژه NP اجرا نشد پاسخ دهند. اين گفته كاتوزيان در شرايطي است كه مديرعامل ايپكو اين گونه به وي پاسخ داد: NP در دستور كار قرار دارد ولي براي اجراي آن بودجه نداريم!
خروج پيكان، سياسي بود
بيش از دو سال از خروج پيكان از خطوط توليد ايران خودرو مي گذرد، اين در حالي است كه مديران اين شركت كه پس از پيكان با بحران مالي روبه رو شدند، گاهي يادي از يادگار شركت تالبوت انگلستان كرده و حذف آن را از خط توليد مورد انتقاد قرار مي دهند.
مديرعامل ايپكو نيز از اين قائده مستثني نبود چرا كه وي نيز گريزي به روزهاي پيوند ايران خودرو و پيكان زده و تاكيد كرد: من طرفدار پيكان بودم و معتقدم حذف آن اقدامي سياسي براي واردات خودرو بود وي ادامه داد: پيكان اولين خودرويي به حساب مي آيد كه استانداردهاي داخلي را پاس كرد و الان نيز موتور بهينه شده آن روي پژو روآ سوار است. ولي به هر حال برخي مي خواستند ايران خودرو را اين طور زمين بزنند.